(download)
To: 'boetie@toerien.za.net'; 'snbotha@telus.net'; 'z-line@telkomsa.net'; 'Francois Toerien'; 'ann@tnm.co.za'; 'martlie@vodamail.co.za'; 'Nico Toerien'; 'mctoerien@absamail.co.za'; 'icprojects@botsnet.bw'; 'pietert@ct.mr.co.za'; 'freddie.toerien@siemens.com'; 'TRIEN-ES@acaleph.vista.ac.za'; 'Theatre on the Bay'; 'gdekock@lantic.net'
Subject: Toerien Stamboom
Goeie dag mede-Toeriens
Hieronder 'n e-pos van prof. De Kock gekry wat saam met wyle Barend Toerien die stamregister opgestel het. Soos julle sal sien, het hy van die huidige oplaag net twee eksemplare oor.
Die vraag is of ons in hierdie stadium wil aangaan en bywerk, 'n nuwe oplaag laat druk ens. Dis iets waar die besluit nie by my berus nie.
Ek is bereid om die Word-weergawe van Alles deur of oor Toeriens, Thor se mense, aan enigeen beskikbaar te stel wat hieraan verder wil werk of die inhoud in iets anders wil inwerk. Verskeie feitefoute is reeds aan my uitgewys.
Op 18 November sal dit presies 150 jaar wees sedert Jepete Tooerien van My Sarie Marais-faam in die Paarl gebore is. 'n Artikel wat ek met Boetie Toerien se hulp opgestel het, het in Beeld en Volksblad verskyn, maar ek meen dit sal dalk goed wees as iemand wat kontak met Die Burger het bietjie skouer druk om iets daaroor oop te laat plaas. Dit is toevallig dat die een groot Toeriendigter, Barend, in dieselfde jaar gesterf het as waarin Jepete se 150ste geboorteherdenking gevier word. (Ek "plak" die Beeld / Volksblad-artikel hieronder, maar dit staan uiteraard die een wat dit na Die Burger gaan aanstuur vry om te verander - bv Barend is intussen oorlede).
Terug na die stamboom: Hentie is in PE en ek meen dalk die beste geplaas om met prof. De Kock te gesels oor 'n moontlike pad vorentoe. Ek sit dus al die Toerien-adresse wat ek het in die versendingsgleuf sodat ons solank so veel as moontlik adresse kan opbou. Uiteraard sal ek bly wees as diegene wat hierdie ontvang, dit weer aan nog Toeriens kan aanstuur.
Deur e-pos en die internet dink ek kan reeds baie inligting ingesamel word. Barend het nie die gerief gehad nie, en ook nie kans gesien om die internet te bemeester nie.
Ek plaas die brief ook op my blog vir ingeval iemand dit so raaklees.
Groete
Herman
Sarie Marais-skrywer verdien groter erkenning
Sy spore loop ook deur Bloemfontein en Volksblad
DIE man wat minstens ’n deel van seker die bekendste Afrikaanse volksliedjie My Sarie Marais geskryf het, is 150 jaar gelede gebore, skryf HERMAN TOERIEN. AFRIKAANSE TAALDAG wat môre, 14 Augustus, gevier word, vind plaas teen die agtergrond van die 150ste geboorteherdenking van ’n persoon wat diep spore in die Afrikaanse taallandskap getrap het, maar hoofsaaklik onthou word as die man wat bykans vir seker vir ’n paar verse van die liedjie My Sarie Marais verantwoordelik was.
Die verhaal van Jacobus Petrus (Jepete) Toerien het ook ’n draai in die Vrystaat en deur Volksblad kom loop.
Jepete is op 18 November 1859 in die Paarl gebore, en word op jong ouderdom subredakteur van De Patriot, maar lewer ook bydraes vir Ons Klyntjie, wat albei in die Paarl uitgegee is.
Hy was baie aktief betrokke by die eerste taalbeweging, en hoewel hy hoofsaaklik in Afrikaans gedig het, het ook Nederlandse en Engelse gedigte uit sy pen gevloei.
In 1884, ’n jaar nadat hy na die destydse Transvaal verhuis het, tree hy met Susara Margaretha Maré in die huwelik wat as inspirasie vir die titel van die lied My Sarie Marais gedien het.
Sarie was die dogter van die Volksraadslid Jacob Maré wat aan die Mooirivier by Potchefstroom geboer het. Vandag heet ’n straat in Pretoria nog na hom.
In 1890 stig Toerien in Middelburg die koerant De Republikein wat sterk pro-republiek was.
Hy het aan die Anglo-Boere-oorlog deelgeneem, maar in die proses kwaai agteruitgegaan, veral nadat sy drukpers afgebrand het. Hy is in 1920 aan malaria oorlede.
Sy pro-Afrikaanse gesindheid blyk uit die volgende verwysing van hom na Het Dagblad, ’n koerant wat ’n pro-Engelse beleid voorgestaan het:
Afrikaner syn blad met jingoe syn gees,
Kyk maat, dis fieslik, dis naar om te lees . . .
Sy oeuvre is egter gewoonlik veel dieper as ’n ligsinnige gespot, soos die snede uit ’n Nederlandse gedig oor die Anglo-Boere-oorlog getuig:
Gy hebt gesien de stromen bloeds, de lyken op den grond,
De pas gedolven graven,
En als gy weer komt, brengt Hem den vrede
’n voorspoed mee
Waar naar ons hart, ons siel verlangt
W’ zyn moede van dien stryd.
NÁ Jepete se dood het Sarie haar in Bloemfontein kom vestig.
In 1937, twee jaar voor Sarie se dood, word sy deur ’n ongenoemde verslaggewer van Volksblad besoek.
Sy erken teenoor hom dat sy inderdaad die Sarie van die liedjie is – iets wat destyds taamlik wyd betwis is.
Sy stem tot ’n berig in, op voorwaarde dat die berig voor publikasie aan haar voorgelê word. Twee dae later, toe die verslaggewer haar vir die goedkeuring besoek, het sy egter van plan verander.
Kort voor haar dood laat Sarie ’n trommel verbrand, wat heelwat van Jepete se skryfwerk bevat het, en volgens aanduidings ook die oorspronklike Sarie Marais. Volgens navorsing van ’n broerskind van Jepete, ook JP Toerien, was Sarie nie gediend daarmee dat ’n lied wat aan haar opgedra is “goedkoop” oral gesing word nie.
Sarie se graf in Bloemfontein was tot enkele jare gelede ongemerk, maar is deur ’n projek van veral me. Joan Abrahams, bekende inwoner van die stad, opgespoor en van ’n grafsteen voorsien.
Uit die relatief klein erfenis van Jepete se skryfwerk wat vir die nageslag behoue gebly het, is dit duidelik dat Jepete groter taalkundige erkenning verdien, selfs al sou hy nie die skrywer van My Sarie Marais, of dele daarvan, wees nie.
BAREND J. TOERIEN HET die stukke wat hy vir die opstel van die Toeriens se stamregister bymekaar kon maak, na die voltooiing daarvan aan die Genealogiese Instituut geskenk. Dié “Sarie Marais-dossier” is weer aan Naln oorhandig. ’n Seleksie van Afrikaanse, Engelse en Nederlandse gedigte van Jepete is in die stamregister opgeneem.
Dit is dan ook ietwat interessant dat Barend J. Toerien, wat sedert die afsterwe van Elisabeth Eybers as die doyen van erkende Afrikaanse digters gereken word, juis vanjaar, met Jepete se 150ste herdenking, deur die SA Akademie met ’n medalje vereer is.
Jepete het van die eerste Toerien hier te lande se oudste seun afgestam, en Barend van die jongste.
Jepete en Barend was en is egter nie die enigste Toeriens met Afrikaanse ink in hul are nie. Die bekende Heine Toerien (van onder meer Die Mielieblaarklubfaam) het onder meer vir Groep Twee se Tussen Treine en Gé Korsten se Liefling gesorg, en het saam met nog ’n Toerien, Danie Toerien, vir verskeie van Beeld, susterkoerant van Volksblad, se Deurloo p-rubrieke gesorg.
Heine se pa was die bekende Frank Toerien, wat onder meer assistent-redakteur van die Groot Afrikaanse Woordeboek was. Heine se seun, Blake, was weer bekend vir die musiekblyspele wat hy geskryf het.
Francois Toerien is nog ’n Toerien wat veral toneelstukke skryf, terwyl Ann Toerien, nou ’n impresario van Pretoria, bekendheid as kosresensent verwerf het.
Nog twee Toeriens skryf veral in Engels, Wendy veral oor wyn en Jane oor voëls. ) Herman Toerien is ’n vryskutskrywer, joernalis en rubriekskrywer van Bloemfontein.
-----Original Message-----
From: Gideon & Gretchen de Kock [mailto:
gdekock@lantic.net]
Sent: 05 November 2009 05:13 nm
To: 'Herman Toerien'
Subject: RE: Toerien Stamboom
Herman Toerien
Ons het nog twee boeke oor -- as daar voldoende aanvraag sou wees, kan ons
weer 'n paar laat druk!
Aangeheg 'n bestelvorm met ons nuwe besonderhede.
Ons hou data by op 'n groot databasis en sal later 'n tweede uitgawe kan
druk - baie dankie vir die inligting aangestuur.
Groete,
Gideon de Kock
________________________________________
From: Herman Toerien [mailto:
hermantoerien@iburst.co.za]
Sent: 05 November 2009 03:11 PM
To:
gdekock@lantic.net Subject: FW: Toerien Stamboom
Goeie dag professor
Ek ontvang nog gereeld navraag oor mense wat die Toerien-stamregister wil
aanskaf. Ek het intussen verneem u e-posadres het verander. Is u nog die
persoon wat gekontak moet word.
Ek het ook die onderstaande data van mnr. Danie Toerien gekry. Ek weet nie
of u familiedata deurlopend byhou nie, maar stuur dit vir ingeval aan u aan.
Groete
Herman Toerien
-----Original Message-----
From: Gideon & Gretchen de Kock [mailto:
gdekock@lantic.net]
Sent: 05 November 2009 05:13 nm
To: 'Herman Toerien'
Subject: RE: Toerien Stamboom
Herman Toerien
Ons het nog twee boeke oor -- as daar voldoende aanvraag sou wees, kan ons
weer 'n paar laat druk!
Aangeheg 'n bestelvorm met ons nuwe besonderhede.
Ons hou data by op 'n groot databasis en sal later 'n tweede uitgawe kan
druk - baie dankie vir die inligting aangestuur.
Groete,
Gideon de Kock
________________________________________
From: Herman Toerien [mailto:
hermantoerien@iburst.co.za]
Sent: 05 November 2009 03:11 PM
To:
gdekock@lantic.net Subject: FW: Toerien Stamboom
Goeie dag professor
Ek ontvang nog gereeld navraag oor mense wat die Toerien-stamregister wil
aanskaf. Ek het intussen verneem u e-posadres het verander. Is u nog die
persoon wat gekontak moet word.
Ek het ook die onderstaande data van mnr. Danie Toerien gekry. Ek weet nie
of u familiedata deurlopend byhou nie, maar stuur dit vir ingeval aan u aan.
Groete
Herman Toerien
__________ Information from ESET NOD32 Antivirus, version of virus signature database 4560 (20091031) __________
The message was checked by ESET NOD32 Antivirus.
http://www.eset.com __________ Information from ESET NOD32 Antivirus, version of virus signature database 4603 (20091113) __________
The message was checked by ESET NOD32 Antivirus.
http://www.eset.com __________ Information from ESET NOD32 Antivirus, version of virus signature database 4603 (20091113) __________
The message was checked by ESET NOD32 Antivirus.
http://www.eset.com __________ Information from ESET NOD32 Antivirus, version of virus signature database 4603 (20091113) __________
The message was checked by ESET NOD32 Antivirus.
http://www.eset.com